ประชุม/คุยงานแบบเดิน ได้ไอเดียดีกว่านั่งโต๊ะจริงไหม

มีช่วงหนึ่งของวันทำงานที่หลายคนรู้สึกว่าสมองตันหนัก ๆ นั่งจ้องจอมาสองชั่วโมง เปิดเอกสารเดิมซ้ำ ๆ พิมพ์แล้วลบ ลบแล้วพิมพ์ แล้วก็ยังไม่ได้ข้อสรุปที่ต้องการ ลองเปลี่ยนท่าทางดูบ้างไหม แทนที่จะลากเก้าอี้เข้ามาใกล้โต๊ะอีกนิด ลองลุกขึ้นแล้วชวนคนที่นั่งตรงข้ามเดินคุยกันสักสิบนาทีดู ฟังดูอาจจะแปลกในวัฒนธรรมออฟฟิศไทยที่การประชุมคือการนั่งล้อมโต๊ะ แต่แนวคิด “walking meeting” หรือการประชุมแบบเดินนี้มีมานานในหลายองค์กร และมีงานวิจัยสายความคิดสร้างสรรค์กับสุขภาพออกมาสนับสนุนพอสมควร บทความนี้จะชวนดูว่ามันได้ผลจริงหรือแค่รู้สึกดี แล้วถ้าจะลองทำ ต้องระวังอะไรบ้าง

ทำไมการเดินถึงไปกระตุ้นความคิดได้

เวลาคนเรานั่งนาน ๆ ร่างกายจะเข้าสู่โหมดประหยัดพลังงาน กล้ามเนื้อส่วนล่างแทบไม่ทำงาน การไหลเวียนเลือดช้าลง และหลายคนจะเริ่มรู้สึกง่วง เคลื่อนไหวน้อยลง สมองก็ดูเหมือนจะแล่นช้าตามไปด้วย พอเราลุกขึ้นเดิน หัวใจสูบฉีดแรงขึ้น เลือดไปเลี้ยงสมองดีขึ้น และมีการหลั่งสารสื่อประสาทที่เกี่ยวกับอารมณ์และความตื่นตัว การเดินจึงไม่ได้แค่ทำให้ร่างกายรู้สึกกระปรี้กระเปร่า แต่ยังทำให้เราอยู่ในสภาวะที่พร้อมคิดมากขึ้นด้วย

ที่น่าสนใจคือการเดินไม่ได้ช่วยแค่เรื่องความตื่นตัว แต่มีงานศึกษาที่พบความเชื่อมโยงระหว่างการเดินกับการคิดแบบสร้างสรรค์ โดยเฉพาะการคิดหาคำตอบที่ยังไม่มีกรอบตายตัว อย่างการตั้งชื่อสิ่งของ การหาคำเปรียบเทียบ หรือการมองปัญหาจากมุมใหม่ ซึ่งเป็นโจทย์ที่คนทำงานสายคอนเทนต์ สายออกแบบ หรือสายวางแผนมักเจอทุกวัน ข้อมูลพื้นฐานเรื่องการเดินและสุขภาพใจสามารถดูเพิ่มได้ที่ NHS ซึ่งมีคำแนะนำเรื่องกิจกรรมทางกายที่ทำได้ในชีวิตประจำวันแบบไม่ต้องออกกำลังหนัก

แต่ต้องพูดให้ชัดก่อนว่าการเดินไม่ได้เป็นยาวิเศษที่ทำให้ทุกคนคิดเก่งขึ้นทันที บางงานที่ต้องใช้สมาธิจดจ่อกับตัวเลขหรือการอ่านละเอียด การเดินอาจทำให้ฟุ้งซ่านกว่าเดิมด้วยซ้ำ เพราะสมองต้องแบ่งทรัพยากรไปดูแลการทรงตัวและการมองทาง ดังนั้นคำถามที่ควรถามก่อนคือ “งานที่กำลังคุยอยู่เป็นงานแบบไหน” มากกว่า “การเดินดีหรือไม่ดี”

เดินคุยงานแบบไหนที่เข้าท่า และแบบไหนที่ควรเลี่ยง

ถ้าลองนึกถึงงานที่ทำอยู่จะพบว่าไม่ได้ทุกเรื่องเหมาะกับการคุยขณะเดิน ลองแยกง่าย ๆ ตามตารางนี้

ประเภทงาน เหมาะเดินคุยไหม เหตุผลสั้น ๆ
ระดมไอเดีย หาแนวทางใหม่ เหมาะมาก การเดินกระตุ้นการคิดแบบเปิดกว้าง ได้มุมใหม่
คุยสรุปทิศทางงาน วางแผนคร่าว ๆ เหมาะ บรรยากาศผ่อนคลายกว่า ลดความตึงเครียด
พูดคุยเรื่องที่อาจตึงเครียด เช่น ปรับลดงาน พอได้ แต่ต้องระวัง การเดินช่วยลดความแข็งของบทสนทนา แต่ต้องเลือกสถานที่ที่เป็นส่วนตัว
นำเสนอตัวเลขละเอียด ตรวจเอกสาร ไม่เหมาะ ต้องจ้องจอและสมาธิจดจ่อสูง
เจรจาต่อรองที่มีรายละเอียดซับซ้อน ไม่ค่อยเหมาะ ต้องจดและอ้างอิงข้อมูลตลอดเวลา

สังเกตว่าหัวใจของการเดินคุยงานไม่ใช่การเดินให้ครบกี่ก้าว แต่คือการเปลี่ยนจังหวะของบทสนทนาให้สบายขึ้น ลดการเผชิญหน้ากันตรง ๆ บนโต๊ะ ซึ่งบางครั้งก็ช่วยให้คนพูดเปิดใจง่ายขึ้น เพราะไม่ต้องมองตากันตลอดเวลาและมีอะไรให้ทำบ้างระหว่างคุย

มีข้อสังเกตหนึ่งที่หลายคนน่าจะเคยเจอคือ เวลาคุยเรื่องยาก ๆ การเดินข้างกันมันรู้สึกผ่อนคลายกว่าการนั่งประจันหน้ากันจริง ๆ และบางทีความคิดที่ติดอยู่ก็หลุดออกมาเองระหว่างที่เท้าเดินไปเรื่อย ๆ

โทรศัพท์เดินได้ แต่ต้องรู้ทันข้อจำกัด

อีกบริบทที่คนทำงานใช้บ่อยไม่แพ้การประชุมคือการคุยโทรศัพท์ การเดินคุยโทรศัพท์เป็นวิธีที่ช่วยให้เราออกจากท่านั่งเดิม ๆ ได้ง่ายมาก ไม่ต้องรอใคร ไม่ต้องจองห้อง ขอแค่มีหูฟังและเส้นทางที่เดินได้ ไม่ว่าจะเป็นทางเดินในคอนโด ลานจอดรถ หรือรอบหมู่บ้าน

ข้อดีที่เห็นได้ชัดคือ หลายคนพบว่าตัวเองพูดคล่องขึ้นเมื่อได้เดิน โดยเฉพาะเวลาต้องอธิบายอะไรยาว ๆ หรือเวลาต้องคิดหาคำตอบสด ๆ ระหว่างสาย แต่ข้อควรระวังก็มีอยู่หลายข้อที่มักถูกมองข้าม

  • สมาธิจะถูกแบ่ง ถ้าต้องเดินผ่านที่คนพลุกพล่านหรือต้องข้ามถนน สมองจะดึงความสนใจไปที่การเอาตัวรอดก่อน ทำให้ฟังอีกฝ่ายไม่ทัน หรือตอบอะไรที่ยังไม่ได้คิด
  • เสียงรบกวน ลม ฝน รถยนต์ และเสียงแวดล้อมทำให้อีกฝ่ายได้ยินไม่ชัด หลายครั้งต้องพูดซ้ำ ซึ่งกินเวลาและสร้างความหงุดหงิดทั้งสองฝั่ง
  • การจดบันทึกทำได้ลำบาก ถ้าต้องจดตัวเลข วันที่ หรือรายละเอียดสำคัญระหว่างเดิน จะจดพลาดได้ง่าย
  • ไม่ควรเดินคุยสายในที่ที่ต้องใช้ความระวังสูง เช่น ทางข้าม ทางที่รถสัญจรหนาแน่น หรือพื้นที่ก่อสร้าง

ทางออกที่ใช้ได้จริงคือ กำหนดล่วงหน้าว่าสายนี้เป็นสายคุยเล่น คุยภาพรวม หรือคุยเก็บรายละเอียด ถ้าเป็นสายที่ต้องจดเยอะ ๆ ให้กลับมานั่งหรือยืนนิ่งในที่ปลอดภัยก่อน แล้วค่อยคุยส่วนนั้นให้จบ

บันทึกให้ครบ เพราะความจำระหว่างเดินไม่ไว้ใจได้

ปัญหาที่คนลองเดินคุยงานแล้วเจอบ่อยที่สุดไม่ใช่เรื่องไอเดีย แต่คือ “ลืมว่าเมื่อกี้คุยอะไรกันไป” การเดินทำให้เรารู้สึกผ่อนคลายและคิดเร็วขึ้น แต่ความจำระยะสั้นไม่ได้เก่งขึ้นตามไปด้วย ซ้ำบางครั้งการที่สมองกำลังประมวลผลไอเดียใหม่ ๆ อยู่ ก็ทำให้รายละเอียดที่เพิ่งพูดผ่านหูหลุดไปง่ายขึ้น

วิธีรับมือที่ได้ผลคือ เตรียมเครื่องมือบันทึกให้พร้อมก่อนออกเดิน เลือกวิธีที่ถนัดที่สุดระหว่าง

  1. 1. อัดเสียง ด้วยโทรศัพท์หรือ recorder ตัวเล็ก (ควรขออนุญาตคู่สนทนาก่อนทุกครั้ง)
  2. 2. โน้ตเสียงสั้น ๆ พูดสรุปประเด็นลงไปทันทีที่คุยจบแต่ละช่วง เป็นวิธีที่ปลอดภัยและไม่ต้องละสายตาจากทาง
  3. 3. จดด้วยมือบนสมุดเล่มเล็ก เหมาะกับกรณีที่เดินช้า ๆ ในที่ร่มและไม่ต้องข้ามถนน
  4. 4. ตั้งกติกากับคู่สนทนา ว่าใครจะเป็นคนสรุปประเด็นและส่งอีเมลตามหลังภายในวันเดียวกัน

สิ่งสำคัญคือต้องมี “จุดสรุป” ชัดเจน ไม่ว่าจะเป็นการหยุดพักสองนาทีก่อนแยกกัน หรือการพิมพ์สรุปสั้น ๆ ส่งเข้าห้องแชตทันทีที่กลับถึงโต๊ะ ถ้าปล่อยไว้นานเกินครึ่งวัน รายละเอียดจะเริ่มเบลอ และอาจต้องมานั่งคุยซ้ำซึ่งเสียเวลากว่าเดิม

เลือกเส้นทางและสถานที่ให้เหมาะกับบทสนทนา

ไม่ใช่ทุกเส้นทางจะใช้ได้กับการคุยงาน ทางเดินในห้างที่คนเดินขวักไขว่ ทางเท้าที่มีรถจักรยานยนต์วิ่งสวน หรือลานจอดรถที่เสียงรถดังตลอดเวลา ล้วนทำให้บทสนทนาสะดุดทั้งสิ้น ทางที่ดีคือสำรวจเส้นทางใกล้ที่ทำงานหรือที่พักไว้ล่วงหน้าสองสามเส้น แล้วจัดระดับความเหมาะสมไว้ในหัว

  • เส้นทางเบา เช่น สวนสาธารณะเล็ก ๆ หรือรอบตึกสำนักงาน ใช้คุยเรื่องทั่วไปหรือระดมไอเดีย
  • เส้นทางปานกลาง เช่น ทางเดินในหมู่บ้านหรือสวนสาธารณะที่มีคนบ้างประปราย เหมาะกับคุยสรุปงานหรือคุยโทรศัพท์ทั่วไป
  • เส้นทางที่ควรเลี่ยง คือที่ที่ต้องข้ามถนนหลายครั้ง ทางแคบที่ต้องเดินหลบกันตลอด หรือพื้นไม่เรียบที่ต้องก้มมองตลอดเวลา

อีกเรื่องที่ควรคำนึงคือสภาพอากาศและแสงแดด เมืองไทยร้อนชื้นมาก การเดินคุยงานกลางแจ้งตอนบ่ายสองอาจทำให้ทั้งคู่หงุดหงิดและเหนื่อยจนคุยไม่รู้เรื่อง เลือกช่วงเช้าหรือเย็น หรือใช้ทางเดินในร่มที่มีอากาศถ่ายเทจะปลอดภัยและสบายกว่ามาก ถ้าอยากดูแลร่างกายเพิ่มเติมนอกเหนือจากการเดินระหว่างวัน การฝึกความแข็งแรงเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่ทำได้ที่บ้านก็ช่วยได้ ดูไอเดียได้ที่บทความเรื่อง ออกกำลังกายที่บ้าน ซึ่งไม่ต้องใช้อุปกรณ์เยอะ

สำหรับคนที่สนใจข้อมูลวิชาการเรื่องผลของการเดินต่ออารมณ์และความคิด สามารถอ่านภาพรวมได้ที่ Wikipedia ภาษาอังกฤษ ซึ่งมีแหล่งอ้างอิงงานศึกษาให้ตามต่อได้ และถ้าสนใจเรื่องกิจกรรมทางกายกับสุขภาพจิตในภาพกว้าง องค์การอนามัยโลกก็มีหน้าให้ข้อมูลเรื่อง physical activity ที่รวบรวมคำแนะนำพื้นฐานไว้อย่างเป็นระบบ

ลองทำจริงในสัปดาห์หน้าแบบไม่ต้องเปลี่ยนอะไรมาก

ไม่จำเป็นต้องประกาศทั้งออฟฟิศว่าต่อไปนี้จะประชุมแบบเดินทุกครั้ง เริ่มจากเล็ก ๆ ก่อน เช่น เลือกคุยงานหนึ่งเรื่องที่ปกติใช้เวลาประมาณสิบห้านาที แล้วชวนคู่สนทนาว่า “ออกไปเดินคุยกันข้างนอกไหม” ถ้าอีกฝ่ายไม่สะดวกก็ไม่เป็นไร ไม่ต้องฝืน

หลังจากลองแล้ว ให้ถามตัวเองสามข้อง่าย ๆ ว่า คุยจบเร็วขึ้นไหม ได้ไอเดียที่ไม่ได้คิดไว้ตอนนั่งโต๊ะไหม และมีอะไรตกหล่นไหม ถ้าคำตอบคือเร็วขึ้นและได้ไอเดียใหม่ แต่มีของตกหล่นนิดหน่อย ก็แก้ด้วยการเพิ่มขั้นตอนสรุปตอนจบ แค่นี้ก็พอ

สุดท้ายนี้ การเดินคุยงานไม่ใช่ trend ที่ต้องทำทุกครั้ง แต่เป็นเครื่องมืออีกอันหนึ่งในกล่องที่เราเลือกหยิบใช้ได้ตามสถานการณ์ วันที่สมองตันและต้องการมุมใหม่ ลองลุกขึ้นเดินดูบ้าง บางทีคำตอบที่หามาทั้งบ่ายอาจโผล่มาระหว่างเดินไปซื้อน้ำก็ได้